Armatura przemysłowa · poradnik

Uszczelnienia armatury przemysłowej – jak dobrać uszczelkę?

Rodzaje uszczelek kołnierzowych i dławnicowych oraz zasady ich doboru.

Armatura z połączeniami kołnierzowymi

Nawet najlepszy zawór nie będzie szczelny bez właściwego uszczelnienia. W armaturze przemysłowej uszczelki pracują w połączeniach kołnierzowych, w dławnicach trzpieni i w gniazdach zaworów – często przy wysokim ciśnieniu, temperaturze i w kontakcie z agresywnymi mediami.

Uszczelki kołnierzowe

  • Płaskie z płyt bezazbestowych – uniwersalne, do wody, pary niskoprężnej, olejów.
  • Grafitowe – odporne na wysokie temperatury i większość chemikaliów.
  • PTFE – do mediów silnie agresywnych chemicznie.
  • Spiralne – stalowa taśma nawinięta z wypełniaczem; standard w energetyce i petrochemii.
  • Kammprofile – metalowy rdzeń z ząbkowaną powierzchnią i nakładkami grafitowymi; bardzo dobra szczelność przy wahaniach temperatury.
  • Pierścieniowe RTJ – metalowe, do bardzo wysokich ciśnień.

Uszczelnienia dławnicowe

Dławnica uszczelnia trzpień zaworu. Stosuje się w niej sznury plecione (grafitowe, PTFE, aramidowe) lub pierścienie z grafitu ekspandowanego. Przy mediach niebezpiecznych coraz częściej wybiera się zawory z uszczelnieniem mieszkowym lub dławnice spełniające normy niskiej emisji (TA-Luft, ISO 15848).

Jak dobrać uszczelkę?

Kluczowe są cztery czynniki: medium, temperatura, ciśnienie oraz typ przylgi kołnierza. Należy też uwzględnić wymagany docisk śrub – zbyt mały powoduje nieszczelność, zbyt duży może zniszczyć uszczelkę. Przy połączeniach krytycznych warto wykonać obliczenia zgodnie z EN 1591.

Najczęstsze błędy

  • ponowne użycie zdemontowanej uszczelki,
  • nierównomierne dokręcanie śrub (zamiast „na krzyż” w kilku przejściach),
  • uszczelka o niewłaściwej średnicy wchodząca w światło rury,
  • dobór materiału bez sprawdzenia odporności chemicznej.

Więcej o uszczelnieniach jednej z wiodących marek przeczytasz na stronie uszczelki Kempchen, a o samych zaworach w poradniku rodzaje zaworów przemysłowych.